سومین کنگره بین‌المللی پیشگیری از سرطان با همکاری دانشگاه زنجان و انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان مهرانه، روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه، طی مراسمی در سالن همایش‌های بین‌المللی غدیر دانشگاه زنجان آغاز به کار کرد. این کنگره طی روزهای ۱۹ تا ۲۱ آبان‌ماه با برگزاری نشست‌ها، سخنرانی‌ها و برنامه‌های علمی و تخصصی میزبان استادان، پژوهشگران و صاحب‌نظران این حوزه خواهد بود.
در مراسم افتتاحیه این کنگره که با حضور دکتر جلال صبا، رئیس دانشگاه زنجان، جمعی از مسئولان استانی و دانشگاهی و فعالان حوزه سلامت برگزار شد، رئیس دانشگاه زنجان ضمن خیرمقدم به میهمانان و شرکت‌کنندگان، بر ضرورت ایفای مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها در قبال مسائل و چالش‌های جامعه تأکید کرد.
دکتر صبا با اشاره به همکاری چهار ساله دانشگاه زنجان و مؤسسه خیریه مهرانه در حوزه پیشگیری از سرطان اظهار داشت: این همکاری در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی دانشگاه و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تخصصی رشته‌های مختلف دانشگاهی برای کمک به حل یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه سلامت شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه سرطان به یکی از معضلات جدی سلامت در کشور تبدیل شده و کمتر خانواده‌ای را می‌توان یافت که به‌نوعی با این بیماری درگیر نباشد، افزود: دانشگاه زنجان تلاش کرده است در حد توان و متناسب با ظرفیت‌های علمی خود، در مسیر کاهش شیوع این بیماری و ارتقای فرهنگ پیشگیری نقش‌آفرینی کند.
رئیس دانشگاه زنجان با اشاره به استمرار همکاری‌های مشترک با مؤسسه مهرانه خاطرنشان کرد: نشست‌های مشترک این مجموعه به‌صورت هفتگی و در روزهای سه‌شنبه در دانشگاه برگزار می‌شود و بخش قابل توجهی از فعالیت‌های انجام‌شده نیز با مشارکت داوطلبانه و خودجوش اعضای هیئت علمی و کارکنان دانشگاه دنبال شده است.
صبا با تأکید بر ضرورت مشارکت دانشگاه‌های غیرپزشکی در پیشگیری از سرطان تصریح کرد: اگرچه مسئولیت اصلی حوزه پزشکی، بهداشت و درمان بر عهده دانشگاه علوم پزشکی است، اما دانشگاه زنجان نیز تلاش کرده است با تکیه بر تخصص‌ها و توانمندی‌های خود، به‌عنوان مجموعه‌ای مکمل در کنار دانشگاه علوم پزشکی، مؤسسه مهرانه و مراکز درمانی فعالیت کند.
وی افزود: ظرفیت‌های علمی دانشگاه در حوزه‌هایی همچون روان‌شناسی، ورزش، تغذیه، شهرسازی و هوش مصنوعی می‌تواند در مسیر پیشگیری از سرطان مورد استفاده قرار گیرد و ضروری است متخصصان و پژوهشگران این حوزه‌ها نیز در این زمینه مشارکت فعال داشته باشند.
رئیس دانشگاه زنجان در پایان ضمن قدردانی از دست‌اندرکاران برگزاری سومین کنگره بین‌المللی پیشگیری از سرطان و مجموعه مهرانه، ابراز امیدواری کرد برگزاری این رویداد علمی به تبادل دانش، گسترش همکاری‌های تخصصی و ارائه راهکارهای اثربخش‌تر برای پیشگیری از سرطان منجر شود.
ضرورت اولویت‌بخشی به آموزش و غربالگری در پیشگیری از سرطان
در ادامه این مراسم، مهندس اصغر وثوق، مدیرعامل انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان مهرانه زنجان، با تأکید بر اهمیت آموزش و توسعه برنامه‌های غربالگری، پیشگیری را یکی از اولویت‌های اساسی نظام سلامت دانست و اظهار کرد: با توجه به هزینه‌های سنگین درمان و پیامدهای جسمی و روانی این بیماری، باید توجه بیشتری به اقدامات پیشگیرانه معطوف شود؛ چراکه بر اساس نظر متخصصان، حدود ۵۰ درصد سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند.
وی با اشاره به افزایش چشمگیر هزینه تجهیزات پزشکی بیان کرد: دستگاهی که در سال ۱۳۹۳ با اعتباری حدود پنج میلیارد تومان خریداری شده بود، اکنون ارزشی در حدود ۵۰۰ میلیارد تومان دارد. این روند نشان می‌دهد که تأمین تجهیزات درمانی در آینده دشوارتر خواهد شد و از همین رو، کاهش شیوع بیماری از طریق آموزش و پیشگیری اهمیت دوچندانی دارد.
وثوق با بیان اینکه علاوه بر امکان پیشگیری از حدود نیمی از سرطان‌ها، ۳۰ درصد این بیماری‌ها نیز در صورت تشخیص در مراحل اولیه تقریباً به‌طور کامل قابل درمان هستند، به بخشی از اقدامات مهرانه در این حوزه اشاره کرد و گفت: این مجموعه طی ۱۳ سال گذشته، ۷۵ هزار نفر از بانوان را به‌صورت چهره‌به‌چهره در زمینه پیشگیری از سرطان پستان آموزش داده است. همچنین ۷۲ هزار نفر آموزش‌های مرتبط با تغذیه سالم را دریافت کرده‌اند و ۵۰۰ هزار نفر نیز در برنامه‌های ورزشی مهرانه مشارکت داشته‌اند.
مدیرعامل مهرانه با اشاره به آمار بیماران مراجعه‌کننده به این مجموعه اظهار کرد: ۲۵ درصد بیماران ورودی مهرانه مبتلا به سرطان پستان، ۱۲ درصد مبتلا به سرطان دستگاه گوارش، به‌ویژه سرطان کولون، و هشت درصد مبتلا به سرطان ریه هستند؛ ازاین‌رو، برنامه‌های آموزشی و پیشگیرانه مهرانه با تمرکز ویژه بر این بیماری‌ها طراحی و اجرا می‌شود.
وی توسعه خدمات غربالگری را از دیگر اقدامات این مجموعه برشمرد و افزود: در کنار برنامه‌های آموزشی، خدماتی از جمله ماموگرافی، سونوگرافی، آزمایش فیت، ارجاع برای کولونوسکوپی، آزمایش‌های ژنتیک و پایش افراد در معرض خطر در مهرانه ارائه می‌شود. همچنین انجام ماموگرافی برای ۱۰۰ هزار نفر از بانوان طی پنج سال آینده در دستور کار این مجموعه قرار دارد.
وثوق با اشاره به همکاری‌های علمی و پژوهشی مهرانه با دانشگاه زنجان و دانشگاه علوم پزشکی زنجان خاطرنشان کرد: این همکاری‌ها در زمینه‌هایی همچون تولید غذای سالم، تحقیقات پزشکی و توسعه راهکارهای پیشگیری از سرطان در حال پیگیری است.
وی همچنین با اشاره به رویکرد متفاوت مهرانه در حوزه پیشگیری گفت: در شرایطی که بسیاری از مراکز به سمت ایجاد کلینیک‌های درمانی حرکت کرده‌اند، مهرانه اقدام به راه‌اندازی کلینیک پیشگیری کرده است که در آن موضوعاتی همچون پیشگیری از سرطان پستان، تغذیه، استرس، دخانیات، ژنتیک و آسیب‌های شغلی مورد توجه قرار می‌گیرد.
مدیرعامل مهرانه با اشاره به آمار و اطلاعات ثبت‌شده در این مجموعه اظهار کرد: بر اساس پرونده‌های موجود، روند ابتلا به سرطان در استان زنجان در سال ۱۴۰۳ به وضعیت ثبات رسیده و از سال ۱۴۰۴ روند نزولی داشته است که این موضوع می‌تواند بیانگر اهمیت و تأثیر اقدامات آموزشی، پیشگیرانه و غربالگری باشد.
وی در پایان با تأکید بر ابعاد انسانی و روانی بیماری سرطان تصریح کرد: سرطان تنها هزینه‌های مالی به بیماران و خانواده‌های آنان تحمیل نمی‌کند، بلکه درد و رنج جسمی و روحی فراوانی نیز به همراه دارد؛ موضوعی که گاه کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و لازم است جامعه در کنار حمایت‌های درمانی و مالی، به این ابعاد نیز توجه بیشتری داشته باشد.
نقش دانشگاه‌ها در توسعه پیشگیری اولیه از سرطان
در بخش دیگری از مراسم افتتاحیه، دکتر امید رحمانی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه زنجان، با تأکید بر ضرورت سازگاری انسان با شرایط دشوار و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی برای حل مسائل و چالش‌های جامعه اظهار کرد: تجربه برگزاری سه دوره کنگره پیشگیری از سرطان نشان داده است که دانشگاه‌ها می‌توانند در حوزه پیشگیری اولیه از این بیماری نقش مؤثر و تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند.
وی با اشاره به اهمیت مشارکت مجموعه‌های علمی و دانشگاهی در این عرصه افزود: امروز این باور شکل گرفته است که وزارت علوم و دانشگاه‌هایی همچون دانشگاه زنجان، با بهره‌گیری از توان علمی و پژوهشی خود، ظرفیت قابل توجهی برای مشارکت در برنامه‌های پیشگیری از سرطان دارند و می‌توانند در کنار مجموعه‌های تخصصی حوزه سلامت، نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند.
در ادامه این کنگره، دکتر احمد گلچین، استاد تمام گروه علوم خاک دانشگاه زنجان، دکتر محمد امیر دلاور، استاد علوم و مهندسی خاک دانشگاه زنجان، دکتر پیروز حناچی، استاد تمام دانشکده معماری دانشگاه تهران و شهردار اسبق تهران، پروفسور داریوش فرهود، پدر علم ژنتیک ایران، و پروفسور ثبوتی، بنیان‌گذار دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، از دیگر سخنرانان این رویداد علمی بودند.
