فضیلت روز عرفه

شیخ عباس قمی، در مفاتیح الجنان که یکی از ارزشمندترین مجموعه های دعاء مناجات، زیارات و…است، به ذکر ویژگی ها و فضیلت روز عرفه پرداخته و سپس اعمال مستحب آن را توصیف کرده است.

به توصیف شیخ عباس قمی « روز نهم ذی الحجه مصادف با روز عرفه و از اعیاد عظیمه است با اینکه به اسم عید، نامیده نشده است و آن روزی است که خداوند، بندگان خود را دعوت به عبادت و طاعت نموده و خوان جود و سخا را برای آنان که در بندگی می کوشند، گسترانیده است.»

عرفه روزی است که خداوند درهای استجابت دعا را به روی بندگان می گشاید. سفره های رحمت و مغفرت الهی، در این روز عزیز از فرش تا عرش الهی مبسوط شده تا بندگان از آن متنعم شوند و هر کس به اندازه ی ظرفیت وجودی اش، از آن بهره مند گردد. روایات بسیاری، عرفه را همچون لیالی قدر، «سلامٌ هی حتی مطلع الفجر» معرفی کرده اند که در آن، بندگان از امتیازات ویژه برای بخشایش گناهان و باز گشت به سوی معبود، برخوردار خواهند شد. اطمینان از بخشیده شدن در این روز، از جانب پیامبر گرامی اسلام و ائمه ی اطهار علیهم السلام، بارها تاکید شده، به حدی که ناامیدی از این فیض، از گناهان بزرگ محسوب شده است. در روایت آمده است که شخصی از رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم ) پرسید : «چه کسی از اهل عرفات ، از همه گناهکار تر است ؟ حضرت پاسخ فرمودند :«آنکس که عرفات را درک کرده باشد و اینگونه گمان برد که خداوند او را نبخشیده است».

در تأیید این موضوع روایت دیگریست که : حضرت امام زین العابدین علیه السلام شنید در روز عرفه، سائلی از مردم گدایی می کرد . امام فرمود : وای بر تو ! آیا در روزی که در آن، حتی بچه های در شکم، از فضل خداوند سعید می شوند، تو از غیر خداوند درخواست کمک می کنی؟

اعمال روز عرفه

غسل که مستحب است قبل از زوال انجام شود.

دعای امام حسین در روز عرفه (الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِی لَیْسَ لِقَضائِهِ دافِعٌ، وَلَا لِعَطائِهِ مانِعٌ، وَلَا کَصُنْعِهِ صُنْعُ صانِعٍ)

زیارت امام حسین علیه السلام در روز عرفه(اللّٰهُ أَکْبَرُ کَبِیراً، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ کَثِیراً، وَسُبْحانَ اللّٰهِ بُکْرَةً وَأَصِیلاً ....)، که از هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد بالاتر است و احادیث، در کثرت فضیلت زیارت آن حضرت در این روز متواتر است و اگر کسی توفیق یابد که در این روز در تحت قُبّه مقدّسه آن حضرت باشد ثوابش کمتر از کسی که در عرفات است نیست بلکه زیاده و مقدم است.

بعد از نماز عصر پیش از آن که مشغول به خواندن دعاهای عرفه شود در زیر آسمان دو رکعت نماز بجا آورد و نزد حق تعالی به گناهان خود اعتراف و اقرار کند تا به ثواب عرفات رستگار شود و گناهانش آمرزیده گردد. پس چون وقت زوال شد زیر آسمان رَوَد و نماز ظهر و عصر را با رکوع و سجود نیکو به عمل آورد و چون فارغ شود دو رکعت نماز اقامه کند. در رکعت اوّل بعد از حمد، توحید و در دوم بعد از حمد، قُل یا اَیُّهَا الْکافِروُنَ خوانده شود. و بعد از آن چهار رکعت نماز گزارد که در هر رکعت بعد از حمد، توحید پنجاه مرتبه بخواند. که این نماز، همان نماز حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است.

شیخ کفعمی در مصباح فرموده مستحب است روزه روز عرفه برای کسی که ضعف پیدا نکند و مانع دعا خواندن او نشود.

تسبیحات حضرت رسول صَلَّی اللهِ عَلِیهِ وَ آله در روز عرفه که در ذیل می آید

سُبْحانَ الَّذی فِی السَّمآءِ عَرْشُهُ سُبْحانَ الَّذی فِی الْاَرْضِ حُکْمُهُ

منزه است خدایی که در آسمان است عرش او منزه است خدایی که در زمین است فرمان و حکمش

سُبْحانَ الَّذی فِی الْقُبوُرِ قَضآؤُهُ سُبْحانَ الَّذی فِی الْبَحْرِ سَبیلُهُ

منزه است خدایی که در گورها قضا و فرمانش جاری است منزه است خدایی که در دریا راه دارد

سُبْحانَ الَّذی فِی النّارِ سُلْطانُهُ سُبْحانَ الَّذی فِی الْجَنَّةِ رَحْمَتُهُ

منزه است خدایی که در آتش دوزخ سلطنتش موجود است منزه است خدایی که در بهشت رحمت او است

سُبْحانَ الَّذی فِی الْقِیمَةِ عَدْلُهُ سُبْحانَ الَّذی رَفَعَ السَّمآءَ سُبْحانَ

منزه است خدایی که در قیامت عدل و دادش برپا است منزه است خدایی که آسمان را بالا برد منزه است خدایی

الَّذی بَسَطَ الاْرْضَ سُبْحانَ الَّذی لا مَلْجَاَ وَلا مَنْجا مِنْهُ اِلاّ اِلَیْهِ

که زمین را گسترد منزه است خدایی که ملجا و پناهی از او نیست جز بسوی خودش

پس بگو سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ وَلا اِلهَ اِلا اللّهُ وَاللّهُ اَکْبَرُ صد مرتبه

سوره توحید صد مرتبه و آیة الکرسی صد مرتبه و صلوات بر محمّد و آل محمّد صد مرتبه خوانده شود

دعای ام داود

دعای مشلول